Bir ülkenin, coğrafyanın hatta kendisini örnek alarak kaderini değiştiren pek çok ulusun büyük lideri Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü özlemle, hasretle anıyorum. 

28 Ekim 1923 günü Çankaya Köşkü’nde gerçekleşen ve tarihe geçen ‘’Efendiler, yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz.’’ olayını Nutuk’tan okuyalım.

28 Ekim 1923 akşamı Gazi Mustafa Kemal, bütün kabineyi Çankaya Köşkü'nde toplanmak üzere çağırdı.

Bu toplantıda başvekil Fethi Okyar'ın istifası karara bağlandı. O akşam Latife Hanım da misafirleri ağırlamak üzere çalışıyordu. Yemekler hazırlanıyordu. Mustafa Kemal arkadaşlarına, yemekten sonra anayasanın bazı maddeleri üzerinde çalışacağını bildirmiş, yeni başkan adayı olduğu söylenen İsmet Paşa'yı da bu çalışmaya davet etmişti. 

Sofrada seçim heyecanı vardı, herkes birbirine bakıyor bir şeyler anlatıyordu. Mustafa Kemal tam o anda hafifçe tabağına vurdu: "Beyler!" dedi. O da heyecanlıydı, kaşları çatılmış, ama gözlerinde güleç bir ifade ile arkadaşlarına bakıyordu.

"Efendiler, yarın Cumhuriyet'i ilân edeceğiz!"

Yemek salonu bir an sessizleşti. "Efendiler, yarın Cumhuriyet'i ilân edeceğiz!" Gazi Mustafa Kemal herkesin yüzüne bakarak durumu kontrol ediyordu. Sofradakiler hem o anın heyecanı hem de Gazi'nin kararlığı neticesinde kalakalmıştı. Daha sonra büyük bir sevinç yaşandı. Mustafa Kemal uygun bir süre bekledikten sonra açıklamasına devam etti: "Türkiye Devleti'nin hükümet şekli Cumhuriyet'tir. Bunu Anayasa'mıza yarınki Meclis toplantısında koyduracağız. Hazırlıklarımızı bir kez daha gözden geçirmemiz lazım." İsmet Paşa ve Mustafa Kemal sabah ezanına kadar çalışmalarını sürdürdü. İsmet Paşa da Çankaya Köşkü'nde istirahat etti.

Sonra mı? Sonrasını biliyorsunuz zaten. Ertesi gün yani 29 Ekim'de Cumhuriyet'in ilanı oybirliğiyle kabul ediliyor, Mustafa Kemal Paşa ilk cumhurbaşkanı olarak seçiliyor, ülkenin dört bir yanında top atışlarıyla bu coşkulu an kutlanıyordu. Tüm ülke hep bir ağızdan haykırıyordu.

YAŞASIN CUMHURİYET…