Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), "yabancı para yükümlülükler için Türk lirası cinsinden menkul kıymet tesisinde" kredi büyümesine göre menkul kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama getirdi. Buna göre, bankalar verecekleri ticari kredilerde faiz oranlarına getirilen katsayıya bağlı olarak menkul kıymet tesis etmek zorunda kalacak. Faizi yüzde 22,85`i aşan krediler için yüzde 20, yüzde 29,38`i aşan krediler için kredi tutarının yüzde 90`ı kadar menkul kıymet tesis edilecek. Düzenleme ile ticari kredilerde yüzde 30`u aşan faiz uygulaması da zorlaştırılmış oldu.

Merkez Bankası`nın, "yabancı para yükümlülükler için Türk lirası cinsinden menkul kıymet tesisinde" kredi büyümesine göre menkul kıymet tesisine ilişkin geçici uygulama kararı Resmi Gazete`de yayınlandı. Karara ilişkin Merkez Bankası`ndan yapılan açıklama şöyle:

"ZORUNLU KARŞILIK OLARANLARI VE DİSPONİLİTE UYGULAMALARI MERKEZ BANKASI`NIN TEMEL GÖREV VE YETKİLERİ ARASINDADIR"

"Bankaların ve diğer mali kuruluşların bilanço içi veya bilanço dışı uygun görülen kalemlerini esas alan zorunlu karşılık ve umumi disponibilite (hazır para ve kasada nakit bulundurma) uygulamaları, 1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu`nun 4`üncü maddesinde belirtilen Merkez Bankası`nın temel görev ve yetkileri arasındadır.

Merkez Bankası finansal istikrarın desteklenmesi ve parasal aktarım mekanizmasının güçlendirilmesi amacıyla hem varlık hem de yükümlülük kalemleri üzerinden zorunlu karşılık ve menkul kıymet tesisi uygulamaları ile makro ihtiyati araç setini güçlendirmektedir.

Para Politikası Kurulu 26 Mayıs 2022 tarihli duyurusunda değerlendirme süreçleri tamamlanan teminat ve likidite adımlarının devreye alınacağını kamuoyu ile paylaşmıştır. Bu kapsamda 10 Haziran 2022 tarihinde yayımlanan 2022/20 sayılı Tebliğ ile yabancı para mevduat/katılım fonu yükümlülükleri üzerinden Türk lirası cinsinden menkul kıymet tesisi uygulaması başlatılmıştır. Bu düzenleme kapsamında bankalar, Türk lirası mevduat/katılma hesaplarına dönüşüm hedeflerine göre belirlenen oranlarda menkul kıymet tesis etmektedir. İlk tesis 29 Temmuz 2022 tarihinde gerçekleşmiştir.

Para Politikası Kurulu 18 Ağustos 2022 tarihli duyurusunda kredilerin büyüme hızı ve erişilen finansman kaynaklarının amacına uygun şekilde iktisadi faaliyet ile buluşmasının yakından takip edildiğini, son dönemde belirgin şekilde açılan politika-kredi faizi makasının parasal aktarımın etkinliğini azalttığını belirtmiştir. Bu çerçevede Kurul, parasal aktarım mekanizmasının etkinliğini desteklemek üzere, makroihtiyati politika setinin daha da güçlendirileceğini, değerlendirme süreçleri tamamlanan kredi, teminat ve likidite politika adımlarının da kullanılmaya devam edileceğini kamuoyu ile paylaşmıştır.

ZORUNLU KARŞILIK ORANLARI YENİDEN BELİRLENDİ

Yapılan değerlendirmeler neticesinde, 23 Nisan 2022 tarihli duyuruda belirtilen zorunlu karşılığa tabi krediler için, yüzde 20 düzeyinde uygulanan zorunlu karşılık tesisinin, uygulamanın etkinliğinin arttırılması amacıyla bankalar için yüzde 30 oranında menkul kıymet tesisi ile ikâme edilmesi, 30 Aralık 2022 tarihi itibarıyla 29 Temmuz 2022 tarihine göre yüzde 10 kredi büyüme oranını aşan kredi tutarı kadar menkul kıymetin bir yıl boyunca tesis edilmesi, hariç tutulan kredi türlerinin harcama mukabili kullandırılmaması halinde menkul kıymet tesisine tabi olması kararlaştırılmıştır.

Ayrıca, tebliğ yayını tarihinden itibaren 2022 yıl sonuna kadar kullandırılacak ticari nitelikteki kredilerde Merkez Bankası tarafından yayınlanan yıllık bileşik referans oranın 1,4 katı üzerinde yıllık bileşik faiz oranıyla kullandırılacak kredi tutarının yüzde 20`si, 1,8 katı üzerinde yıllık bileşik faiz oranıyla kullandırılacak kredi tutarının yüzde 90`ı nispetinde menkul kıymet tesis edilmesine karar verilmiştir."

Böylece getirilen düzenleme ile ticari kredilerde yüzde 30`u aşan faiz uygulaması da zorlaştırılmış oldu.