MELİS YILDIRIM

Rusya`nın 24 Şubat`ta Ukrayna`ya saldırısıyla başlayan Rusya-Ukrayna savaşının damga vurduğu 2022 yılında; İsveç ve Finlandiya`nın tarafsızlık politikalarını terk ederek NATO`ya katılım başvurusunda bulunmaları, Birleşik Krallık`ta Boris Johnson`ın istifasıyla başlayan hükümet krizi ve 22 yaşındaki Mahsa Amini`nin İran`ın başkenti Tahran`da ahlak polisi tarafından “başörtüsü kurallarına uymadığı gerekçesiyle” gözaltına alındıktan sonra hayatını kaybetmesi ve dünya çapında yaygınlaşan protestolar öne çıkan gelişmelerdi.

Dünyada 2022`de 24 Şubat`ta başlayan Ukrayna-Rusya savaşı başta olmak üzere bir dizi önemli gelişme yaşandı. Yıl boyunca dünyada yaşanan gelişmelerden öne çıkanlar şöyle:

23 Ocak- Burkina Faso`da bir grup asker yönetime el koydu. Cumhurbaşkanı Roch Marc Christian Kabore alıkonuldu.

3 Şubat- ABD Başkanı Joe Biden, ABD güçlerinin, IŞİD lideri Ebu İbrahim el Haşimi el Kureyşi`yi Suriye`de düzenlenen bir operasyonda öldürdüğünü açıkladı.

24 Şubat- Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, "Ukrayna`nın doğusundaki Donbas`a özel askeri operasyon" başlattıklarını duyurdu. Böylece Rusya-Ukrayna savaşı başladı.

2 Mart- Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, Rusya`nın Ukrayna`ya yönelik saldırısını kınayan karar tasarısını 5`e karşı 141 oyla kabul etti. 

14 Mart- Covid-19 aşısını geliştiren bilim insanları Prof. Dr. Özlem Türeci ve Prof. Dr. Uğur Şahin ile Prof. Dr. Katalin Kariko, Almanya`da Paul-Ehrlich ve Ludwig Darmstaedter 2022 ödülünü aldı.

24 Mart- Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle Brüksel`de NATO Olağanüstü Toplantısı yapıldı. Rusya-Ukrayna savaşı gündemiyle toplanan zirvenin ardından yayınlanan bildiride, “NATO Müttefikleri desteklerini arttırdı ve Ukrayna kendisini savunmaya devam ederken, Ukrayna`ya daha fazla siyasi ve pratik destek vermeye devam edecek. Ayrıca NATO Müttefikleri siber güvenlik ve kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer nitelikteki tehditlere karşı koruma gibi alanlarda da yardım sağlamaya devam edeceklerdir” ifadeleri kullanıldı.

24 Nisan- Fransa`daki ilk turu 10 Nisan`da yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda Emmanuel Macron, oyların yüzde 58,2`sini alarak yeniden Cumhurbaşkanı seçildi.

18 Mayıs-İsveç ve Finlandiya`nın NATO Büyükelçileri NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg`e ittifaka katılmak için resmi başvuru mektuplarını sundu. 

17 Haziran- İngiltere İçişleri Bakanı Priti Patel, Irak ve Afganistan`daki savaş suçlarına ilişkin belgeleri yayımlayan WikiLeaks`in kurucusu Julian Assange`ın ABD`ye iadesini onayladı.

20 Haziran- Ukrayna Parlamentosu, İstanbul Sözleşmesi olarak bilinen ‘Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi`ni onayladı.

22 Haziran- Merkez üssü Afganistan`ın doğusunda bulunan ve Pakistan sınırına yakın Paktika vilayetinde 5,9 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Afganistan Afet Yönetiminden Sorumlu Devlet Bakanlığı, Khost ili Gyan, Neka, Barmal ve Zurukah ilçelerinde yüzlerce insan hayatını kaybetti ve çok sayıda kişi yaralandı.

4 Temmuz- ABD`nin Illinois eyaletine bağlı Highland Park kentinde düzenlenen 4 Temmuz ABD Bağımsızlık Günü yürüyüşüne katılanlara silahlı saldırı düzenlendi.

7 Temmuz- İngiltere Başbakanı Boris Johnson, Downing Street 10 Numara`da açıklama yaparak istifa ettiğini açıkladı.

8 Temmuz- Eski Japonya Başbakanı 67 yaşındaki Şinzo Abe, Japonya`nın Nara kentinde yaptığı konuşma esnasında uğradığı silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetti.

5 Eylül- İngiltere`de Muhafazakâr Parti başkanlığına seçilen Liz Truss, Birleşik Krallık`ın yeni Başbakanı oldu.

8 Eylül- İngiltere Kraliçesi 2. Elizabeth 96 yaşında hayatını kaybetti.

10 Eylül- Kraliçe 2. Elizabeth`in hayatını kaybetmesinin ardından tahta çıkan Kral 3. Charles resmen İngiltere Kralı ilan edildi.

13 Eylül- 22 yaşındaki Mahsa Amini İran`ın başkenti Tahran`da ahlak polisi tarafından “başörtüsü kurallarına uymadığı gerekçesi” ile gözaltına alındıktan sonra hayatını kaybetti. Ülke genelinde ve dünya çapında protestolar başladı. İran genelindeki protestolarda çok sayıda insan hayatını kaybetti.

21 Eylül- Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, kısmi seferberlik ilan etti.

30 Eylül- Rusya, Ukrayna`nın Luhansk, Donetsk, Herson ve Zaporijya bölgelerinin Rusya`ya bağlanması için 23-27 Eylül arasında referandum düzenledi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, referandumdan “Rusya`ya bağlanma” kararının çıkmasıyla dört bölgenin ilhakına ilişkin anlaşmaları imzaladı.

20 Ekim-İngiltere Başbakanı Liz Truss, Başbakanlık Konutu`nun önünde yaptığı açıklamada istifa ettiğini duyurdu.

24 Ekim- Liz Truss`ın istifasıyla boşalan Muhafazakar Parti Genel Başkanlığı`na, Johnson hükümetinin Maliye Bakanı olan Rishi Sunak seçildi. Penny Mordaunt`ın adaylıktan çekilmesi üzerine Sunak, milletvekilleri ve parti üyeleri arasındaki seçimi kazanarak Birleşik Krallık`ın yeni Başbakanı oldu.

29 Ekim- Güney Kore`nin başkenti Seul`daki Cadılar Bayramı kutlamaları esnasında yaşanan izdihamda 150`den fazla insan hayatını kaybederken, 200`e yakın kişi yaralandı.

3 Kasım- Pakistan Adalet Hareketi Başkanı ve 2018-2022 arasında Pakistan Başbakanı olan Imran Khan, Pencap eyaletinin Vezirabad bölgesinde yapılan protesto yürüyüşü sırasında saldırıya uğradı.

15 Kasım- Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA), dünya nüfusunun 15 Kasım itibarıyla 8 milyar kişiye ulaştığını duyurdu.

15 Kasım- G20 Zirvesi, Endonezya`nın başkenti Bali`de başladı.

30 Kasım- ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Ebu İbrahim El-Haşimi El-Kureyşi`nin ölümünden sonra IŞİD`in başına geçen Ebu el-Hassan el-Haşimi el-Kureyşi`nin de öldürüldüğünü açıkladı.

18 Aralık- Arjantin, Katar`ın başkenti Doha`da düzenlenen 2022 FIFA Dünya Kupası`nda Fransa`yı penaltılarda 4-2 yenerek üçüncü kez dünya şampiyon oldu.

23 Aralık- Fransa`nın başkenti Paris`in 9. bölgesinde bulunan ve Ahmet Kaya Kürt Kültür Merkezi yakınlarındaki bir bölgeye silahlı saldırı düzenlendi. Saldırıda 3 kişi hayatını kaybetti, 3 kişi yaralandı.