Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR), TÜİK`in mayıs ayına ilişkin açıkladığı enflasyon hesaplamasında, ücretsiz dağıtılan doğal gaz fiyat artışını dikkate almamasını, “TÜİK`in enflasyon ölçümünde doğalgaz fiyatını sıfır olarak kabul etmesi çalışanların ekmeğiyle oynamaktır. TÜİK enflasyonu hesaplarken benimsediği doğal gazda sıfır fiyat uygulamasıyla gelir destekleri ve sübvansiyonların yaratacağı olumlu etkiyi de sıfırlamaktadır. Bu kabul edilemez” diye eleştirdi. Açıklamada, “Yaptığımız hesaplamaya göre gıda enflasyonu ortalama yüzde 52,5 olarak gerçekleşirken emeklilerde gıda enflasyonu yüzde 66,9 oldu” denildi.

TÜİK, mayısa ayına ilişkin enflasyon verilerini açıkladı. TÜİK, daha önce ilan ettiği gibi enflasyon hesaplamasında, mayıs ayında ücretsiz dağıtılan doğal gaz fiyat artışını dikkate almadı. Buna göre yaptığı hesaba göre de 2023 yılı mayıs ayında TÜFE bir önceki aya göre yüzde 0,04, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 15,26, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 39,59 ve on iki aylık ortalamalara göre yüzde 63,72 olarak gerçekleşti.

DİSK-AR, TÜİK`in bugünkü enflasyon verilerini eleştirdi ve “Yaz aylarında doğalgaz tüketimin düşmesi nedeniyle bu durum da enflasyonda aşağı doğru bir baskı yaratacak ve muhtemelen Haziran 2023 enflasyonu da beklenen ve yaşanandan düşük çıkacak. Böylece Temmuz 2023`te altı aylık enflasyona göre zam alacak işçiler büyük kayba uğrayacak” açıklamasını yaptı.

DİSK-AR tarafından yapılan açıklamada şunlar kaydedildi:

“BÖYLECE TEMMUZ 2023`TE ALTI AYLIK ENFLASYONA GÖRE ZAM ALACAK İŞÇİLER BÜYÜK KAYBA UĞRAYACAK”

“TÜİK`in Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileri giderek tartışmalı hale geliyor. TÜİK`e göre Mayıs 2023 dönemi tüketici enflasyonu aylık yüzde 0,04 olarak gerçekleşti. Mayıs 2023 enflasyonun aylık 0,04 olarak gerçekleşmesinin temel nedeni TÜİK`in doğal gaz fiyatını sıfır kabul etmesidir. TÜİK 29 Mayıs 2023 tarihinde yaptığı açıklamada 2023 yılı TÜFE hesaplamaları kapsamında hanelerde bedava kullanılan doğal gaz için sıfır fiyat uygulaması yapacağını açıklamıştı. Enflasyon madde sepeti için yüzde 2,9 ağırlığı olan doğal gazın fiyatı sıfır kabul edildiği için aylık enflasyon yüzde 0,04 olarak açıklandı.

Aylık enflasyonun yüzde 0,04 olarak gerçekleşmesi sonucunda Ocak-Mayıs dönemi beş aylık enflasyon oranı yüzde 15,2 olarak açıklandı. Temmuz 2023`te açıklanacak enflasyon oranında da aylık 25 metreküp doğalgaz fiyatı düşülerek hesaplama yapılacak. Yaz aylarında doğalgaz tüketimin düşmesi nedeniyle bu durum da enflasyonda aşağı doğru bir baskı yaratacak ve muhtemelen Haziran 2023 enflasyonu da beklenen ve yaşanandan düşük çıkacak. Böylece Temmuz 2023`te altı aylık enflasyona göre zam alacak işçiler büyük kayba uğrayacak.

“TÜİK`İN ENFLASYON ÖLÇÜMÜNDE DOĞALGAZ FİYATINI SIFIR OLARAK KABUL ETMESİ ÇALIŞANLARIN EKMEĞİYLE OYNAMAKTIR”

2 Haziran 2023 tarihinde kamuoyuna yaptığımız açıklamamızda da vurguladığımız gibi TÜİK`in enflasyon ölçümünde doğalgaz fiyatını sıfır olarak kabul etmesi çalışanların ekmeğiyle oynamaktır. Doğalgaz bedelinin bir bölümünün veya tamamının Hazine tarafından karşılanması bir gelir desteği, sübvansiyondur. Bu tip desteklerin enflasyon hesabından düşülmesi bu desteklerin yarattığı ek gelirin enflasyon hesaplaması yoluyla geri alınması anlamını taşır ve gelir desteklerini anlamsız kılar. TÜİK enflasyonu hesaplarken benimsediği doğalgazda sıfır fiyat uygulamasıyla gelir destekleri ve sübvansiyonların yaratacağı olumlu etkiyi de sıfırlamaktadır. Bu kabul edilemez.

TÜİK, DİSK tarafından açılan davada verilen yargı kararına rağmen madde fiyat listesini açıklamayan, uzun zamandır veri karartarak şaibeli enflasyon oranları açıklamış ve doğalgazda ‘sıfır fiyat` uygulaması ile enflasyonu düşük göstererek milyonlarca emekçinin geliriyle oynamıştır.

Gerek yargı kararına rağmen madde fiyat listesinin karartılmaya devam edilmesi ve gerekse doğalgazda sıfır fiyat uygulaması TÜİK`in tüketici enflasyonu verilerini iyice şaibeli hale getirmiştir. Her ay TÜİK verilerinden yararlanarak hesapladığımız düşük gelirli ve emeklilerin gıda enflasyonuna ilişkin sonuçların da bu durum dikkate alınarak değerlendirilmesi yararlı olacaktır. TÜİK verilerindeki sağlıksız olması nedeniyle gelir gruplarına göre enflasyon oranlarının da gerçekte olduğundan daha düşük olabileceği uyarısı ile çalışmamızı paylaşıyoruz.

“TÜFE`DEKİ DEĞİŞİM BİR ÖNCEKİ YILIN AYNI AYINA GÖRE YÜZDE 39,5 OLARAK GERÇEKLEŞTİ”

 TÜFE`deki (2003=100) değişim 2023 Mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 0,04, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 15,26, on iki aylık ortalamalara göre yüzde 63,7 ve bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 39,5 olarak gerçekleşti.

“YAPTIĞIMIZ HESAPLAMAYA GÖRE GIDA ENFLASYONU ORTALAMA YÜZDE 52,5 OLARAK GERÇEKLEŞİRKEN EMEKLİLERDE GIDA ENFLASYONU YÜZDE 66,9 OLDU”

Ancak TÜİK tarafından yayımlanan resmi ortalama enflasyon oranları farklı gelir gruplarının gerçeğini yansıtmıyor. Resmi ortalama enflasyon oranları düşük gelirlilerin, emekçilerin günlük yaşamda karşılaştığı ve hissettiği oranlar değildir.  Bu nedenle DİSK-AR olarak TÜİK`in ham verilerinden yararlanarak emeklilerin, dar gelirlilerin, düşük gelirlilerin hissettiği gıda enflasyonunu yeniden hesaplıyoruz. Yaptığımız hesaplamaya göre gıda enflasyonu ortalama yüzde 52,5 olarak gerçekleşirken emeklilerde gıda enflasyonu yüzde 66,9 oldu. Üçüncü yüzde 20`lik gelir grubunun gıda enflasyonu yüzde 57,1 olurken, düşük gelirli ikinci yüzde 20`lik grubun gıda enflasyonu yüzde 67,7, en yoksul yüzde 20`lik gelir grubun gıda enflasyonu ise yüzde 77,5 olarak gerçekleşti.

“YAPTIĞIMIZ HESAPLAMAYA GÖRE GIDA ENFLASYONU ORTALAMA YÜZDE 52,5 OLARAK GERÇEKLEŞİRKEN EMEKLİLERDE GIDA ENFLASYONU YÜZDE 66,9 OLDU”

Dördüncü yüzde 20`lik gelir grubunun gıda enflasyonu yüzde 52 olurken, en yüksek gelir grubunun gıda enflasyonu ise yüzde 38,6 oldu. Böylece Yaptığımız hesaplamaya göre gıda enflasyonu ortalama yüzde 52,5 olarak gerçekleşirken emeklilerde gıda enflasyonu yüzde 66,9 oldu Bu durum enflasyonun gelir gruplarına göre önemli ölçüde farklı hissedildiğini ortaya koyuyor. TÜİK`e göre Yurt İçi-Üretici Fiyatları Endeksi (Yİ-ÜFE) (2003=100) ise 2023 Mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 0,65 puan artarak yıllık yüzde 40,7 olarak gerçekleşti. TÜFE ile Yİ-ÜFE arasındaki makas Mayıs 2023`te yaklaşık 1,17 olarak gerçekleşti.

TÜFE ve gıda fiyatları endeksi artmaya devam ediyor. 2005 yılında 116 olan TÜFE, 2023`te 1,300`e yükseldi. 2005`te 111 olan gıda fiyatları endeksi ise 2023`te 1.980 puana yükseldi. Böylece 2005`ten bu yana TÜFE 1.184 puan, gıda fiyatları endeksi 1.869 puan arttı. 2005`te yüzde 8,7 olan enflasyon oranı 2023`te yüzde 39,5`e yükseldi. 2005`te yüzde 4,8 olan gıda enflasyonu ise 2023`te yüzde 52,08 yükseldi.

Öte yandan son yıllarda gıda enflasyonu ile genel enflasyon arasındaki fark açılmaya devam ediyor. 2003:100 bazlı TÜFE 1.300 olurken, gıda enflasyonu endeksi 1.980 oldu.”