Haber - Analiz: Zülfikar DOĞAN

(ANKARA) - Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Ticaret Siciline göre kapanan şirket sayısı son yılların rekorunu kırarken, Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu (TESK) sicil verileri de kepenk indiren esnaf sayısının katlanarak arttığını gösteriyor. Eş zamanlı olarak Asliye Ticaret Mahkemelerine yapılan konkordato ve iflas başvuruları tüm zamanların rekor düzeyine ilerliyor.

Küçük esnaf hızla yok oluyor

TESK Sicil Kütüğü rakamlarına göre geçen yıl sicil kaydını sildiren (terkin) esnaf sayısı 94 bin 609, mesleği terk küçük esnaf sayısı 25 bin 396 oldu. Terkin işlemi yaptıran esnaf toplamı 120 bin 5 olarak gerçekleşti. Bu yılın ilk iki ayında 17 bin 208 esnaf sicilini sildirirken, mesleği terk edenlerin sayısı 4560 olarak kayda geçti. 2025`in iki aylık döneminde kepenk indirerek iş yerine kilit vuran esnaf toplamı 21 bin 768`e ulaştı. İş yerini kapatan, faaliyetine son veren esnaf sayısının bu hızla sürmesi durumunda yıl sonunda kepenk indiren küçük esnaf sayısının 200 bine ulaşması ihtimali oldukça yüksek.

Tek kişiye endekslenen ekonomik karar süreçleri batışları hızlandırdı

Ekonomideki tüm karar süreçlerinin tek kişiye endekslendiği yeni yönetim sisteminde, sıklıkla değişen Cumhurbaşkanı kararları, iş dünyası ve işletmeler açısından öngörülemezliği artırdı. Cumhurbaşkanı Hükümet Sistemi`nin yürürlüğe girdiği 2018 Temmuzundan itibaren geçen 6 yılda konkordato ve iflas başvurularındaki yükseliş rakamlara da yansıyor.

Sıkça değişen Cumhurbaşkanı kararları yanında ekonomi yönetiminde de altı yılda 6 Merkez Bankası Başkanı değişti. Sadece son 1,5 yılda ikisi de ABD`den gelen Hafize Gaye Erkan ile Fatih Karahan`ın halef-selef olduğu Merkez Bankası Başkanlığında iki kez değişiklik yaşandı. Her başkan değişikliğinde sil baştan değişen para, faiz ve kur politikaları, Türkiye ekonomisini adeta deneme tahtasına döndüren ekonomik model değişiklikleri ve hemen hiçbirisi tutmayan Orta Vadeli Program (OVP) hedefleriyle işletmelerin ayakta kalması zorlaştı.

İki aydaki iflas ve konkordato toplamı, yılsonunda yeni rekor habercisi

Konkordato Takip sitesinde yer alan rakamlara göre, bu yılın ocak ve şubat aylarındaki konkordato ve iflasların toplamı 869 oldu. Asliye Ticaret Mahkemeleri ile İcra-İflas Mahkemelerinin son 6 yıllık rakamlarına yansıyan tablo, CHS`ye geçiş sonrası yükümlülüklerini yerine getiremeyen, alacaklılarına karşı konkordato talep eden şirketlerle, iflasını isteyen şirket sayısında artış yaşandığını gösteriyor.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi`ne geçilen 2018 yılında, konkordato ve iflas başvurularının toplamı 1551 iken, 2019 yılında iki mislinden fazla artışla toplam 3691`e yükseldi. Konkordato ve iflasların toplam sayısı; 2020`de 2107, 2021`de 1914, 2022`de 1587, 2023`te 1516 oldu. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek`in dezenflasyon programı, sıkılaştırılmış para ve yüksek faiz politikaları sonrası 2024`te mahkemelere yapılan konkordato talepleri yeni bir rekorla 1723`e yükseldi. Geçen yıl ayda ortalama 291 konkordato başvurusu yapıldı. Mahkemelerce verilen iflas kararlarında da hızlı artışlar yaşandı. 2024 sonu itibarıyla karara bağlanan konkordato ve iflasların toplamı 3497`ye ulaşarak yeni bir rekor kırdı.

2025`in ilk iki ayında 869 olan iflas ve konkordatolardaki hızlı yükseliş, yıl sonuna kadar 2019 ve 2024`ün rekorlarının kırılacağını işaret ediyor. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi`ne geçiş sonrası 6 yıldaki şirket iflasları ve konkordatoların toplamı 16 bin 732`ye ulaşmış durumda. Yeni yönetim sistemiyle toplumdaki kitlesel yoksullaşma yanında iş dünyası ve işletmeler açısından öngörülemezliğin arttığı ekonomik ortamın, iflas ve konkordatolardaki artışla ciddi bir yıkıma yol açtığı rakamlara yansıyor.