Hekimhan ilçesine bağlı Girmana Mahallesi’nde kayısı üretimi yapan Halil Çelik, ürünlerini pırtlatma (kayısının tam kurumadan çekirdeğinin çıkarılması) işlemi için başka bir bölgeye götürmek zorunda kaldıklarını söyledi. Çelik, pırtlatma işleminin ciddi zaman ve maliyet oluşturduğunu belirterek şöyle konuştu:

“Maliyetler zaten her zamanki gibi yüksek, ürünün fiyatı ise düşük. Buraya getirip yalnızca pırtlatma işlemi için kasa başına 220 lira ödüyoruz. Üretici her zaman perişan durumda. Kayısıyı daldan indirme derdi var. Daha satma aşamasına bile gelemedik. Kayısının fiyatı her zaman düşük tutuluyor. Kayısının sahibi yok. Daha doğrusu Malatya’nın sahibi yok.”

İstanbul’da yaşayan ve Yazıhan ilçesinde 40 dönüm boş arazisi bulunan Murat Öztan da kayısı fiyatlarının düşük ve istikrarsız olması nedeniyle arazisine kayısı ağacı dikmediğini belirtti.

“10 BİN KASALIK ÜRÜN ÇIKARDIK, PARAMIZI ALAMIYORUZ”

Kayısı çekirdeği çıkartma işi yapan ve bunun için işçi çalıştıran Ziya Küpeli, yaklaşık bir aydır hasat döneminde çalışmalarına devam ettiklerini ancak üreticinin ürününü satamaması nedeniyle alacaklarını tahsil edemediklerini söyledi. Küpeli, şöyle konuştu:

“Ben 30 yıldır bu işi yapıyorum. Kayısı çekirdeği çıkarttırıyorum, işçi çalıştırıyorum. Yaklaşık bir aydır kayısı çıkarıyoruz. 10 bin kasaya yakın ürün çıkarmışız. Bugün 10 bin kasa yaklaşık 2 milyon lira para eder. Ancak bir üreticiden paramızı alamıyoruz. Neden? Çünkü üretici malını satamadı.

380 lira olan kayısının fiyatı bir anda 220 liraya düştü. Mazota ve kullandığımız her ürüne her gün zam geliyor. Kayısının fiyatı neden artmıyor, neden sürekli düşüyor?

İşçilerimiz de bir aydır çalışıyor. Sabah saat 05.00’te kalkıyoruz, akşam 20.00’ye kadar çalışıyoruz. İşçi, parasını alamadan evine gidiyor. Para veremiyoruz, çünkü biz de alamıyoruz. Üretici kasasını, çekirdeğini ve elek altı ürününü satacak ki bize ödeme yapsın; biz de işçiye ödeme yapalım. Gerçekten herkes mağdur.”

“BİR KAYISI AĞACI YILDA YEDİ KEZ İLAÇLANIYOR”

Yazıhan Ziraat Odası Başkanı Yunus Kılınç ise kayısının diğer tarım ürünleriyle kıyaslanamayacak kadar yüksek maliyetli olduğunu belirtti. Kayısı üretimindeki maliyetin yalnızca hasat dönemiyle sınırlı olmadığını vurgulayan Kılınç, şöyle konuştu:

“Kayısı ağaçlarının altları ilkbaharda sürülüyor ve yabancı otlardan temizleniyor. Sonbaharda bakımı ve budaması yapılıyor, ilaçlama ve bakır uygulaması gerçekleştiriliyor. İlkbaharda iki kez tomurcuk ilacı, iki kez çiçek ilacı, ardından kurtlanmaya karşı ilaç atılıyor. Bir kayısı ağacı yılda yaklaşık yedi kez ilaçlanıyor. Bunun yanında gübreleme ve sulama giderleri var. Kayısı gerçekten çok maliyetli bir ürün.”

“ÜRETİCİLERİN YAŞ ORTALAMASI 58’E YÜKSELDİ”

Kayısı üretiminde teknolojinin yeterince kullanılamadığını ve hasat döneminde işçi bulmakta zorlandıklarını dile getiren Kılınç, genç nüfusun tarımdan uzaklaştığını söyledi.

Kılınç, şöyle devam etti:

“Genç nesil tarımdan uzaklaştı. Şu anda üreticilerin yaş ortalaması 58. Böyle bir yaş ortalamasıyla tarımı sürdürmek mümkün değil. Tarımda teknolojinin kullanılması gerekiyor ancak maalesef bunu da başaramadık. Bu arkadaşlarımız, Hekimhan’ın Girmana Mahallesi’nden işçi getiriyor. Burada çalışan kadınlar kayısının çekirdeğini kasa başına 220 liradan çıkarıyor. Sadece çekirdeği çıkarmanın maliyeti bir kasa için 220 lira. Biz maliyetlerin yüksek, fiyatların düşük olduğunu söylediğimizde bazı yetkililer bizi anlamakta zorluk çekiyor. Bu ürünü başka ürünlerle kıyaslamayın. Dört kilogram yaş kayısıdan yaklaşık bir kilogram kuru kayısı çıkıyor. Ancak bu ürün için kaç kez işlem yapılıyor?”

“KAYISI FİYATI MALİYETİN ALTINDA TMO ALIM YAPMALI”

Kılınç, mevcut fiyatın üretim maliyetinin altında olduğunu belirterek, şöyle devam etti:

“Kayısının 270-280 liraya satıldığı söyleniyor. Ancak önce maliyetinin hesaplanması gerekiyor. Şu anda kayısı fiyatı maliyetin altında. Kayısının bu yıl kilogramının en az 400 liradan satılması gerekirken ihracatçılar, fiyatı düşürmek amacıyla üreticiyi boykot ediyor. Kayısıyı 270-280 liradan alıyorlar. Bu fiyat maliyetin altında. Biz Toprak Mahsulleri Ofisi’ne ‘Alım yapın’ diyoruz. TMO ise ‘Fiyat maliyetin altına düşerse müdahale ederiz’ diyor. Fiyat zaten maliyetin altına düşmüş, daha neyi bekliyorsunuz? Müdahalenin şimdi yapılması gerekiyor. 115 ülkeye ihraç edilen bir ürün bu kadar değersizleştirilemez. Yetkililere sesleniyorum; yapılan yanlış. Pazar bulunmayan bir ürün olsa ‘Pazarı yok’ diyeceğiz. Rekolte çok yüksek olsa ‘Ürün fazla’ diyeceğiz. Ancak böyle bir durum da yok.”

“ÇİFTÇİYİ BİRKAÇ İHRACATÇIYA EZDİRMEYİN”

Üreticinin ürününü satamadığı için işçi ücretlerini ödeyemediğini söyleyen Kılınç, devletin piyasaya müdahale etmesi gerektiğini belirterek şunları söyledi:

“Biz bu kayısı ağaçlarına bir ömür verdik. Bir ağaca 20-30 yıl emek vermişiz. Birkaç ihracatçı kayısı fiyatını düşürmek amacıyla alım yapmıyor diye 30 yaşındaki ağaçları mı sökeceğiz? Bu hangi vicdana sığar? Bir an önce müdahale edilmesi ve çiftçinin birkaç ihracatçıya ezdirilmemesi gerekiyor. Tedarikçiler bize, ‘İhracatçı bu dönemde kayısı almayın diyor’ şeklinde bilgi veriyor. Peki, ne yapmak istiyorsunuz? Çiftçi, işçinin ve burada emek veren kadınların ücretini ödemeyecek mi? Bu parayı nereden bulacak? Üretici, işçisini mağdur etmemek için ihracatçıya yalvararak ürününü zararına mı satacak? Böyle bir şey olamaz. Devletin her konuda vatandaşın yanında olması gerekiyor.”