(ANKARA)- Toplum Çalışmaları Enstitüsü, 2 Nisan 2025 tarihinde Türkiye genelinde gerçekleşen ``tüketim boykotu``na ilişkin bir rapor yayınladı. Enstitü, İstanbul ve Ankara`da CHP`nin toplumsal tabanının kuvvetli olduğu ilçelerde AVM yoğunluğu verileri incelendiğinde boykot gününe kıyasla bir sonraki gün yoğunluk artışı gözlendiğini bildirdi. Ankara`da "2 Nisan`da işlerimiz düştü" diyen esnaf ve işletme çalışanlarının oranı yüzde 48`lere ulaştı. 

Tüketim boykotuna ilişkin "Boykot Etki Analizi" başlığıyla bir rapor yayımlayan Toplum Çalışmaları Enstitüsü, Yağmur Uzunırmak, Yusuf Tuna Alemdar ve Anıl İsmet Aşcı imzalı 25 sayfalık çalışmasında dikkat çekici bulgulara yer verdi. Enstitü, 2 Nisan`da gerçekleşen boykotu, Google Maps haritalarından elde edilen yoğunluk verileri, boykotun ertesi günü esnaf ve işletme çalışanlarıyla yapılan yüz yüze görüşmeler ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası istatistikleri ışığında analiz etti. 

AVM`lerde yüzde 28`e varan yoğunluk artışı

Boykota katılım du?zeyini tespit edebilmek amacıyla Google Maps`in sag?ladıg?ı "popüler zamanlar" verilerini kullanarak I?stanbul ve Ankara`daki alıs?veris? merkezlerinin yog?unluk du?zeylerini ölçen Toplum Çalışmaları Enstitüsü, boykota katılımın boyutlarını ortaya çıkardı. İstanbul ve Ankara`da CHP seçmeninin de AK Parti seçmeninin de yoğunlukta olduğu bölgelerden AVM seçen Enstitü, AK Parti`nin toplumsal tabanının gu?c?lu? oldug?u ilc?elerdeki AVM`lerde, boykotun ertesi günü olan yoğunlukta hafif bir artış gözlemlediğini açıkladı. Enstitü, İstanbul`un Güngören, Başakşehir ve Esenyurt ilçelerindeki AVM`lerde, 2 Nisan`a kıyasla 3 Nisan`da yüzde 3 civarında bir yoğunluk artışı gözlendiğini bildirdi. 

Buna karşın, CHP`nin toplumsal tabanının daha gu?c?lu? oldug?u Şişli, Beşiktaş ve Sarıyer ilçelerinde bulunan AVM`lerde ise, 2 Nisan`a kıyasla 3 Nisan`da yüzde 28`lere varan bir artış gözlendi. 2-3 Nisan değişimi, Şişli`deki AVM`de yüzde 28,66, Sarıyer`deki AVM`de 14,55, Beşiktaş`taki AVM`de ise yüzde 13,77 olarak kaydedildi. Boykot, İstanbul`da AK Parti seçmeninin yoğunlukta olduğu bölgelerde sınırlı kalırken, CHP seçmeninin yoğunlukta yaşadığı yerlerde farklar oluşturdu. 

"Bu denli büyük fark ilk defa kaydedildi"

Aynı şekilde Ankara AVM`lerini de seçmen yoğunluğuna göre sınıflandırarak değerlendiren Toplum Çalışmaları Enstitüsü, buradaki AVM`lerde de sınırlı bir yoğunluk artışı yaşandığını, ancak bu dengeyi Çankaya ilçesinin bozduğunu tespit etti. 2 Nisan`a kıyasla 3 Nisan`da, AK Parti`nin toplumsal tabanının go?rece daha gu?c?lu? oldug?u ilc?elerden Yenimahalle`deki AVM`de yalnızca yüzde 4,55, Kec?io?ren Subayevleri`ndeki AVM`de yüzde 4,35, yine Keçiören`deki bir başka AVM`de ise yüzde 1,67 puanlık bir artıs? yaşandığı bildirildi. 

Buna kars?ılık, CHP`nin toplumsal tabanının daha gu?c?lu? oldug?u C?ankaya ilc?esinde yer alan AVM`lerdeki deg?is?imler yüzde 23`ü buluyor. Çankaya`daki AVM`lerde sırasıyla yoğunluk değişimi, yüzde 23, yüzde 17,77 ve yüzde 16,77 şeklinde. Enstitü, "Google Maps tarafından sag?lanan popu?ler zamanlar verisi raporda ele alınan AVM`ler ic?in tarihsel akıs?ta da analiz edilmis?tir. Muhalefetin yog?un oldug?u bo?lgelerdeki AVM`lerde yas?anan 2 Nisan ve 3 Nisan arasındaki bu?yu?k farklılık ilk defa gerc?ekles?mis? go?ru?nmektedir" sonucuna ulaştı. 

"Satışlar düştü" diyenlerin oranı yüzde 56 

Toplum Çalışmaları Enstitüsü`nün boykot raporunun ikinci bölümünü ise Ankara`da esnaf ve işletme çalışanlarıyla yüz yüze yapılan 384 görüşmenin sonuçları oluşturdu. Kendilerine boykotun etkisi sorulduğunda, 1-5 arası çalışana sahip işletmelerin yüzde 47,5`i satışların düştüğünü belirtti. 11 ve üzeri çalışanı olan işletmelerde ise bu oran yüzde 56`ya yükseldi. 

``Boykot amacına ulaşır mı?`` noktasında karamsarlık hakim

Ankete katılan is?letmeler veya c?alıs?anları "Boykot eylemini dog?ru buluyor musunuz?" sorusuna ise yüzde 47 oranında "evet, doğru buluyorum" yanıtını verdi. Doğru bulmayanların oranı yüzde 43,3 olarak çıktı. Yüzde 9,7 ise "Boykotu doğru bulmuyorum ama muhalefetin başka seçeneği yok" dedi.  

Bir diğer soru ise "boykot amacına ulaşabilecek mi?" oldu. Bu soruya katılımcıların yüzde 51`i "hayır" yanıtını verirken, "evet" diyenlerin oranı ise sadece yüzde 10,4`te kaldı. Öte yandan, katılımcıların yüzde 29,2`si boykotun başarısını halkın katılımına bağlarken, yüzde 10,4`ü ise "boykotun başarısını muhalif figürlerin süreci nasıl yürüteceğine bağlı" değerlendirmesini yaptı. 

Merkez Bankası verileri: ``Yüzde 26`lık düşüş var``

Enstitü, üçüncü bölümde ise Merkez Bankası`nın sundug?u o?deme sistemleri istatistiklerini mercek altına aldı. Bu istatistiklerde, maaş ödemelerini dışarıda bırakılarak "geri kalan ödemeler" baz alındı. İstatistikleri detaylı tablolarla açıklayan Enstitü, "Bu c?erc?evede bayram ve bayramın hemen o?ncesinde yapılan maas? o?demelerinin tu?ketimi arttırıcı etkisine rag?men bu raporda yer verilen analizler de dikkate alındıg?ında, 2 Nisan boykotunun tu?ketimde dikkate deg?er bir du?s?u?s?e neden oldug?u so?ylenebilir" bulgusuna ulaştı.

Ancak maas? o?demeleri ve bayram gibi do?nemsel etkilerin talep dinamiklerini dog?rudan ve gu?c?lu? bic?imde s?ekillendirdiğine dikkat çeken Toplum Çalışmaları Enstitüsü, "Dolayısıyla, 2 Nisan tarihinde gerc?ekles?en boykotun ekonomik etkilerini anlamak ve o?lc?mek ic?in bu bo?lu?mde detaylandırılan yapısal ve do?nemsel fakto?rlerin dikkate alınması gerekmektedir" ifadelerine yer vererek 2025 senesinde c?alıs?an o?demeleri haric? tutuldug?unda tu?ketim talebinde bayram o?ncesine go?re yüzde 26`lık bir du?s?u?s? saptandığını belirtti.